‹ Terug naar alle regionale pacten

Geef helpenden een plek op de werkvloer

Ouderen in de verpleeghuiszorg hebben een zwaardere zorgbehoefte dan een tijd geleden. De zorg wordt complexer en dat vraagt om hoger opgeleid personeel. De helpenden (niveau mbo-2) komen hierdoor niet meer aan de bak. Dit is geen goede zaak: om goede zorg te verlenen zijn helpenden op de werkvloer nodig.

Geef helpenden een plek op de werkvloer

Ruim een jaar ben ik nu bestuursvoorzitter van Humanitas, een aanbieder van zorg, wonen, maatschappelijke dienstverlening en welzijn in regio Rotterdam, Spijkenisse en Capelle aan den IJssel. We helpen iedereen die hulp nodig heeft van 1 jaar tot 100 jaar en ouder. Landelijk is er een beweging ontstaan die ik ook signaleer in regio Rotterdam: de zogenaamde Hbo-isering. Mensen wonen langer thuis. Als ouderen in een verpleeghuis terechtkomen, is men er vaak slecht aan toe. Het ziektebeeld is complexer en de zorgvraag dus ingewikkelder. Hierdoor wordt werken in de zorg steeds zwaarder, complexer en medischer. Samen met de strikte normen en protocollen, heeft dit gevolgen voor het opleidingsniveau van het personeel. In zo’n klinische setting is voor helpenden (niveau mbo-2) geen plek meer. De trend is dat zorginstellingen alleen nog duurder, hoger opgeleid personeel aannemen en de helpenden van de werkvloer verdwijnen.

Ik vind dit een rampzalige ontwikkeling. Ik ben van mening dat een verpleeghuis geen ziekenhuis moet worden. Ik pleit voor ruimte voor welzijn en het dagelijkse leven in verpleeghuizen. Als je aan onze bewoner vraagt: ‘wie mag er niet weg?’, dan wijzen de bewoners meestal de helpenden aan. In de laatste jaren van het leven zijn juist extra aandacht in de vorm van hulp bij de maaltijden, het praatje tijdens de koffie, haren kammen en het wandelingetje cruciaal voor het welbevinden van onze ouderen. Oftewel: mensen vinden het prettig als ze zoveel mogelijk kunnen blijven doen wat ze thuis ook gewend waren. “Uw dag de moeite waard maken” noemen we dat bij Humanitas. Daarom ga ik samen met regionale partners via het Zorgpact Rotterdam de strijd aan met Hbo-isering en probeer niveau 2 een plek te geven in Humanitas. Om je te verzetten tegen deze beweging van toenemende opleidingseisen, moet je wel lef hebben. Zo hebben we bij Humanitas 150 vrouwen zonder officiële zorgopleiding. Zij zijn uitgevallen op de middelbare school en gaan werken. Sommigen werken al 25 jaar in de zorg. Eigenlijk moet ik hen ontslaan. Maar dit doe ik niet. Samen met ROC’s in de regio heb ik ervoor gezorgd dat zij alsnog een certificaat kregen. Hoewel zij in het algemeen minder goed scoren op rekenen en schrijven, bezitten deze dames wél de competenties om goede zorg te verlenen. En daar gaat het om.

Derhalve pleit ik voor een goede functiemix: een combinatie van opleidingsniveaus op de werkvloer. Naast dat een goede functiemix de kwaliteit van de zorg ten goede komt, is het ook onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om helpenden een plek te geven op de werkvloer. Tegenwoordig is het voor studenten op mbo-2 niveau lastig om een stage en werk te krijgen. Hierdoor is de kans groter dat ze niet meer mee kunnen komen en in de bijstand belanden. In Rotterdam, een stad met veel mbo-opgeleide inwoners, zijn er gemiddeld minder afgestudeerde hbo’ers met een zorgopleiding dan in de rest van het land. Ook heeft Rotterdam meer leerlingen en zorgprofessionals op mbo-2 niveau. Juist in onze regio is het dus essentieel om niveau 2 een plek te geven in onze maatschappij. Wie kan dit probleem van hbo-isering oplossen? Verzekeraars zijn onderdeel van het probleem. Zij bepalen immers de eisen van het opleidingsniveau van het zorgpersoneel. Ook de overheid speelt een rol, via het kwaliteitskader. Tenslotte kan de Inspectie voor de Gezondheidszorg er andere beoordelingskaders op na houden, door bijvoorbeeld toe te staan dat lager opgeleiden ook sommige medicatie mogen geven. Maar los van deze stakeholders, zullen vooral de werkgevers de nek moeten uitsteken en onze mbo-ers niet laten mangelen in het eisengeweld in Nederland. Duur en op WO wijze geformuleerd: laten we de leefwereld boven systeemwereld plaatsen!

Gijsbert van Herk
Voorzitter Raad van Bestuur bij Stichting Humanitas

Onder het thema hbo-isering verstaan we de discussie rondom toenemende opleidingseisen voor werknemers in zorg en welzijn. De kwalificatie-eisen die aan zorgpersoneel worden gesteld nemen toe. Werkgevers in zorg en welzijn geven aan dat zij hoger gekwalificeerd personeel nodig hebben vanwege complexere zorg, het belang van omgaan met technologie, verschuiving naar eerstelijnszorg en andere eisen van zorgverzekeraars. Onduidelijk is echter of hoger gekwalificeerd personeel inderdaad het passende antwoord is op de genoemde uitdagingen, wat dit voor de toekomst gaat betekenen en of het ook anders kan. Het Zorgpact maakt de verschillende meningen, percepties en aanpakken zichtbaar en faciliteert de discussie.

Gerelateerd aan