‹ Terug naar alle regionale pacten
  • Home
  • Nieuw beroep: de gerontoloog werkt aan een maatschappij voor ouderen

Nieuw beroep: de gerontoloog werkt aan een maatschappij voor ouderen

Sinds 2010 biedt Fontys Hogescholen de opleiding Toegepaste Gerontologie aan. Een toegepast gerontoloog ontwikkelt en realiseert leeftijdsvriendelijke diensten, producten en beleid die aansluiten op wensen en behoeften van de ouder wordende samenleving.

Nieuw beroep: de gerontoloog werkt aan een maatschappij voor ouderen

Een gerontoloog kan bijvoorbeeld helpen met het age-friendly maken van ziekenhuizen. Michel Duinkerke is vanaf 2014 betrokken als opleidingsmanager bij Fontys. Hij vertelt aan het Zorgpact over het belang van deze nieuwe opleiding en de samenwerking met het werkveld.

Waarom is Fontys met de opleiding Toegepaste Gerontologie gestart? 

‘Mensen worden niet alleen steeds ouder, maar de groep ouderen wordt ook steeds diverser en neemt in absolute en relatieve aantallen toe. De samenleving is hier nog niet goed op ingericht: bijvoorbeeld verkeer, wonen en werk zijn vaak nog niet op hun behoeften afgestemd. Er is dus vraag naar professionals die verstand hebben van ouderen en veroudering, met kennis over dienstontwikkeling en realisatie in alle domeinen die relevant zijn voor ouderen. Toegepaste Gerontologie gaat deze professionals opleiden. We hebben nu bijna 120 studenten.’ 

Gerontologen vormen de brug tussen de behoeften van ouderen en de hedendaagse maatschappij

Wat doet een afgestudeerd gerontoloog? 

‘Gerontologen vormen de brug tussen de behoeften van ouderen en de hedendaagse maatschappij. Dat doen ze in allerlei hoedanigheden: als eigenaar van een domoticabedrijf, of als trainer voor supermarktpersoneel om ze te leren omgaan met verwarde ouderen. Maar bijvoorbeeld ook als ontwerper van speciale verpakkingen die ouderen makkelijker openkrijgen. Kortom: in bijna elke sector van de samenleving moet men nu gaan nadenken over ouderen. Want hoe zit het bijvoorbeeld met de ophaaldienst voor vuilnis? En moeten pakketjesbezorgers een speciale signaleringsfunctie gaan vervullen? Maar ook op financieel vlak zijn er vragen: hoe goed wordt men geïnformeerd over dementie en het financieel machtigen van familie? Op dit moment is de maatschappij nog lang niet ingericht op onze ouderen. Er liggen zoveel kansen voor verbetering!’ 

Wat maakt gerontologen anders dan veel van andere professionals in zorg en welzijn? 

‘Gerontologen kijken vanuit een ander oogpunt naar ouderen: ze zijn ondernemers voor alle doelgroepen ouderen en geen zorgverleners. Toegepaste gerontologen werken altijd samen met en voor ouderen. Co-creatie is een fundamenteel element van het curriculum, ‘nothing about us without us’! Het is een andere manier van werken met ouderen: als gerontoloog ben je niet bezig met directe hulpverlening, maar help je bedrijven, organisaties en overheden om aan te sluiten bij de ontwikkelingen rondom vergrijzing. Dat is dus domeinoverstijgend. Met het nieuwe curriculum, dat in september 2016 is gestart, zijn we nog meer dan voorheen op zoek naar studenten die in andere, niet zorg-praktijken dit nieuwe beroep willen vormgeven en ook in commerciële sectoren terecht willen komen.' 

Komen studenten dan ook al veel met de praktijk in aanraking?

‘De eerste twee jaren van het nieuwe curriculum zijn gebaseerd op een didactisch model dat in projecten plaatsvindt: social engaged action learning. Dit betekent dat we vanaf dag één het onderwijs inbedden in projecten die in de praktijk plaatsvinden waarbij studenten werken aan actuele vragen van praktijkorganisaties. Kennis en vaardigheden worden hierin geïntegreerd en de studenten hebben zelf de regie over de projecten. Zo organiseren eerstejaars studenten in de eerste onderwijsperiode de Nationale Ouderendag waarbij wensen van ouderen worden vervuld. Op die manier komen studenten meteen in contact met de doelgroep en verschillende organisaties. In het derde jaar van de opleiding lopen studenten een half jaar, vier dagen in de week stage. Het vierde jaar staat in zijn geheel in het teken van een praktijkproject.’

Dat red je als opleiding dus niet zonder samen te werken met je omgeving?

‘Klopt: goed contact met het werkveld is voor ons cruciaal. De samenwerking is soms lastig, want toegepaste gerontologie is een relatief nieuw beroep. Het domein zorg en welzijn is goed aangehaakt, dat is toch het eerste waar mensen ons mee associëren. Maar wij zijn ook aan het zoeken naar de mogelijkheden binnen de techniek, bouw en de financiële wereld. De naam ‘gerontoloog’ maakt het niet altijd makkelijk: het spreekt niet direct aan. Daarom hebben we nog veel woorden nodig om enige duiding te geven wat de professional doet. Een speciale werkveldadviescommissie adviseert ons over het contact met het werkveld. Ook voeren we landelijk, tweejaarlijks een loopbaan- onderzoek uit waarbij we onze alumni volgen. We zijn dus continu aan het checken of ons beeld klopt met de praktijk.’

Dit pionieren is nodig: we geloven erin dat er op deze manier aandacht moet zijn voor ouderen en hun behoeften in de maatschappij

Wat zijn de ambities voor de toekomst?

‘Het zou mooi zijn als we als samenleving zouden nadenken over age-friendly cities. Een gemeente zou een professionele werkplaats van Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid kunnen vormen, waarbij studenten zich bezighouden met vragen rondom participatie en inrichting van de zorg, maar denk ook aan ruimtelijke ordening en gemeentelijke communicatie. Ook hopen we een subsidie bij ZonMw binnen te halen, voor een project rondom toepassen van designconcepten. De vraag is: is Nederland er klaar voor? In de gesprekken merk ik dat bedrijven steeds meer zien dat ze iets met ouderen moeten en dat er kansen liggen. Internationaal gezien is het uniek wat we doen. Op Finland na, zijn wij het enige land wat toegepaste gerontologen op Hbo-niveau heeft. Dat brengt de nodige uitdagingen. Maar dit pionieren is nodig: we geloven erin dat er op deze manier aandacht moet zijn voor ouderen en hun behoeften in de maatschappij.’