‹ Terug naar alle regionale pacten
  • Home
  • Zwaardere zorg vraagt om nieuwe combinaties van functies en opleiden

Zwaardere zorg vraagt om nieuwe combinaties van functies en opleiden

Op 1 december spraken vertegenwoordigers van werkgevers in de zorg, zorgverzekeraar, gemeenten, mbo, hbo en het ministerie van VWS met elkaar over de ‘HBO-isering’ in de zorg. De aanleiding voor dit rondetafelgesprek was de eerdere agendering van dit onderwerp door bestuurders uit zorg en onderwijs uit het bestuurlijke kennisnetwerk van ZorgpleinNoord. Ter voorbereiding was een notitie (link) opgesteld met de duiding van het vraagstuk, de ontwikkelingen van de arbeidsmarkt en enkele oplossingsrichtingen.

Zwaardere zorg vraagt om nieuwe combinaties van functies en opleiden

Alle deelnemers brachten in wat ze de afgelopen twee jaar feitelijk hebben zien veranderen in de vraag aan het personeel en de ontwikkeling van de opleidingseisen. Dat gaf een breed palet aan ontwikkelingen die soms parallel en soms tegengesteld lopen. Waar iedereen het over eens was, is dat de zorgvraag van cliënten waarmee gewerkt wordt duidelijk zwaarder is dan voorheen. En die toename van de zorgvraag gaat soms over een hogere opleiding, maar vooral over bredere kennis en vaardigheden voor alle professionals. Onder die bredere kennis vallen bijvoorbeeld het kunnen onderhandelen met client en mantelzorgers en het zelf kunnen organiseren van werk in teams. Over dat laatste deelden de deelnemers de waarschuwing dat als we niet oppassen de niveau’s 4 en 5 de ‘nieuwe overhead’ in de organisaties worden.

Los van de vraag naar bredere kennis en vaardigheden is er een toenemende vraag naar hbo opgeleid personeel. Een van de deelnemers gaf aan vier keer te weinig hbo verpleegkundigen te hebben. En als het al lukt om deze aan te nemen, dan is het vaak als tussenstation en zijn ze binnen een jaar weg. Vooraf bestond het beeld dat verzekeraars en gemeenten een eigenstandige rol hadden in de stijging van de opleidingseisen. Dat beeld is in dit gesprek deels weggenomen. De eisen voor kwalitatief verantwoorde zorg zijn verbonden aan eisen uit de eigen beroepsgroep, kwaliteitskaders, wettelijke eisen en vaak een combinatie daarvan. Als voorbeeld is de geregistreerde hbo professional in de jeugdhulp genoemd. De vraag naar hbo opgeleid personeel stijgt en leidt op dit moment al tot tekorten. Alleen in Noord Nederland zijn er op dit moment 1100 vacatures voor hbo verpleegkundigen.

De deelnemers stellen dat we onszelf maatschappelijk overvragen en dat we realistisch moeten zijn over waar de arbeidsmarkt in kan voorzien. Het kan niet zo zijn dat we de eisen laten stijgen en de tekorten blijven toenemen, dan frustreren we onszelf als gemeenschap. Als oplossingsrichting zien de deelnemers een betere functiemix en betere op- en afschaling tussen die functies. De lagere en middelbare niveau’s spelen daarin een belangrijke rol in de relatie naar de cliënt. Het uitgangspunt van één gezicht voor iedere cliënt zoals die door inkopende partijen gesteld wordt is niet realistisch. Dat zou immers betekenen dat iedere zorgprofessional een hbo opleidingsniveau moet hebben.

Deelnemers brachten een ander belangrijk punt in: samenwerking in de zorg is niet vanzelfsprekend. Als er al samenwerking is, dan is dat tussen vakgenoten en bijvoorbeeld niet tussen verzorgenden en verpleegkundigen. De gemeenten herkennen dat beeld rond de jeugdhulp. De situaties die de gemeenten daar zien vragen niet alleen meer samenwerking met de andere zorgprofessionals, maar juist ook met de mantelzorgers. Samenwerken vraagt een culturele verandering in de sector en is een van de competenties die breder in de opleiding en scholing aan bod moet komen.

De deelnemers uit het onderwijs geven aan dat ze de veranderingen in het werkveld zien. Ze maken nieuwe combinaties tussen de verpleegkunde en de sociale studies en organiseren met werkgevers nieuwe vormen van leren in de praktijk. Ook wil het onderwijs meer modulaire opleidingen aanbieden die beter aansluiten bij de behoefte van werkenden en het werkveld. Het roc benadrukt dat we de aansluiting over alle niveau’s in het oog moeten houden. Alleen dan kunnen we tot een verantwoorde functiemix komen. Alle deelnemers onderschrijven dat belang.

Na het gesprek maakten een aantal bestuurders uit de zorg en het onderwijs direct de afspraak om samen nieuwe combinaties van functies in de uitvoering te organiseren en nieuwe combinaties van opleiden en leren in de praktijk breder in te zetten.

Op de landelijke werkdag willen we met andere deelnemers over dit onderwerp verder in gesprek in de richting van oplossingen. Wat is er nodig om een nieuwe functiemix in te zetten, wat is nodig om nieuwe vormen van leren in de praktijk op grotere schaal in te zetten en wat vraagt dat van het partnerschap tussen onderwijs en werkgevers.  Meepraten? Kom op de landelijke werkdag naar de deelsessie ' Hbo-isering van de zorg?', van 15.00 uur 15.45 uur, in zaal 21: Jutekelder. Klik hier voor het programma van de deelsessies.